BLOG

12. Yargı Paketi: Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi

Pehlivan & Güven Hukuk Bürosu olarak, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan ve yargı sistemimizde köklü değişiklikler öngören "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi"ni (12. Yargı Paketi) inceledik.

1. Hukuk Yargılamasında Hız ve Etkinlik: 3 Ay Kuralı

Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 147 nci maddesinde yapılan kritik düzenleme (Teklif m. 22), yazılı yargılama usulünde duruşma aralıklarının belirsizliğini ortadan kaldırmayı hedeflemektedir. Yeni kuralla, duruşmalar arasındaki süre kural olarak 3 ayı geçemeyecektir.

Bilirkişi incelemesinin uzaması veya istinabe gibi zorunlu hallerde hakimin bu süreyi aşma yetkisi bulunsa da bu durumun duruşma tutanağında somut ve vakıaya uygun gerekçelerle açıklanması zorunluluğu getirilmiştir.

2. Belirsiz Alacak Davaları Yürürlükten Kaldırılıyor

Uygulamada ciddi hak kayıplarına ve davanın reddi riskine yol açan "Belirsiz Alacak Davası" (HMK m. 107) tamamen yürürlükten kaldırılmaktadır. Bunun yerine, "Kısmi Dava" (m. 109) üzerinde yapılan iyileştirmelerle müvekkillerimizin "hak arama hürriyeti" maliyet ve risk ekseninde optimize edilmiştir.

• Dava Açılışı: Alacağın bir kısmının dava edilmesi (Kısmi Dava).
• Zamanaşımı Koruması: Davanın başında talep edilmeyen kısım için zamanaşımı, davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılır.
• Alacak Artırımı: Tahkikat sona erene kadar, ıslah şartı aranmaksızın alacağın geri kalan kısmı bir defaya mahsus talep edilebilir.

3. Vesayet Altındaki Malların Satışında Dijital Dönüşüm

Türk Medeni Kanunu'nda (m. 440 ve 444) yapılan değişiklikle, vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmazların satışı artık UYAP e-satış portalı üzerinden gerçekleştirilecektir.

4. Ceza Muhakemesi ve Kişisel Verilerin Korunması

Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda, dijital ve genetik verilerin saklanma ve imha süreçleri yasal bir disipline bağlanmıştır (CMK m. 14 ve 15).

Analiz: Veri saklama amacının ortadan kalkması durumunda ilgililere verilerin silinmesini talep etme hakkı tanınmıştır.

5. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) ve Kamu Görevlileri

HAGB kurumu (CMK m. 16), kamu görevlilerinin görevi sebebiyle işledikleri; işkence, eziyet ve kötü muamele suçları (Anayasa m. 17) kapsamında artık uygulanamayacaktır.

6. İdari Yargıda Yeni Usuller ve Parasal Sınırlar

İdari yargıda tek hakimle çözümlenecek davaların sınırı 2026 yılı için 486.000 TL'ye yükseltilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi (BİM) Karar Ağacı ve Stratejik Etki: BİM'in yeni yetkileri, dosyanın sürekli alt ve üst mahkeme arasında gidip gelmesini engellemek üzere kurgulanmıştır:

• Gerekçe Düzelterek Red: Karar sonucu hukuka uygun ancak gerekçe hatalıysa, BİM gerekçeyi değiştirerek başvuruyu reddeder. (Süreci kısaltan en önemli stratejik avantajdır).
• Dosyayı Geri Gönderme: Sadece usule ilişkin nihai kararların hatalı olması, yanlış hasımla tekemmül veya eksik hüküm gibi sınırlı hallerde mümkündür.
• Usul Ekonomisi Zorunluluğu: Keşif, bilirkişi incelemesi veya duruşma eksikliği artık geri gönderme sebebi değildir; BİM bu eksiklikleri bizzat gidermekle yükümlüdür.

7. Faiz ve Tazminat Hesaplamalarında Değişim

3095 sayılı Kanun ve Türk Borçlar Kanunu kapsamında yapılan değişiklikler aşağıda belirtilmiştir.

• Yasal Faiz ve 5 Puan Kuralı: Yasal faiz oranı, TCMB reeskont oranının %80'ine endekslenmiştir.
• Önemi: Eğer 30 Haziran tarihindeki reeskont oranı, bir önceki yılın 31 Aralık oranından 5 puan veya daha fazla farklılık gösterirse, yılın ikinci yarısında bu yeni oran geçerli olacaktır. Bu "ara dönem güncellemesi", yüksek enflasyon ortamında alacaklıyı korurken borçlunun mali öngörülebilirliğini artırmaktadır.
• Tazminat Hesaplamalarında Faiz Başlangıcı: Destekten yoksun kalma ve çalışma gücü kaybı tazminatlarında, hesaplamanın yapıldığı "bilinmeyen dönem" için faiz başlangıç tarihi artık olay tarihi değil, "karar tarihi" olacaktır. Bu düzenleme ile borçlu üzerindeki aşırı birikmiş faiz yükünü hafifletmek amaçlanmıştır.

Sonuç ve Değerlendirme

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunulan 12. Yargı Paketi ismiyle basına yansıyan "Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi" özetlenmiştir. Henüz kanunlaşmadığını, bazı değişiklikler ile kanunlaşabileceğini, şu aşamada bir kanun teklifi olduğunu hatırlatırız.